1:31 pm - Pazar Haziran 24, 2018

İlk Uzay Dünyalar

Çarşamba, 12 Mart 2014, 3:22 | Bilgi | 0 Comment | Read 1665 Times
by Bilgili Sayfa

Kepler Uzay Teleskobu nihayet ilk meyvelerini vermeye başladı. Aslında ilk meyveleri demek pek de doğru değil. Çünkü bu güne kadar Kepler sayesinde sayıları 2500’e yaklaşan öte gezegen adayı belirlendi. Şimdilik bunların 33’ünün öte gezegen olduğu doğrulandı. O nedenle belki de “nihayet ilk lezzetli meyvelerini vermeye başladı” demek daha yerinde olur.

Geçtiğimiz ay Nature dergisinde yayımlanan bir makalede Dünya büyüklüğündeki ilk öte gezegenlerin bulunduğu açıklandı. Bu gezegenler bu güne kadar keşfedilen en küçük öte gezegenler. Kepler 20 e ve Kepler 20 f adlı bu iki gezegen bize yaklaşık 950 ışık yılı ötedeki Kepler 20 adı verilen Güneş benzeri bir yıldızın çevresinde dolanıyor. Gezegenlerden birinin çapı hemen hemen Dünya’nınki kadarken diğerinin çapı biraz daha küçük, Dünya’nınkinin % 87’si kadar.

ilk uzay dünyalarGezegenlerin çapları, önünden geçerken yıldızın ışığını ne kadar azalttığına bakılarak hesaplanabiliyor. Elbette bunun için çok duyarlı gözlemler gerekiyor. Kepler 20 yıldızı Güneş kadar parlak olmasına karşın, yeryüzünden çıplak gözle görülemeyecek kadar uzak. Yıldızı görebilmek için en azından 15 cm çaplı bir teleskop gerekiyor. Kepler’in o kadar duyarlı gözlem yapabiliyor ki, böyle bir yıldızın önünden geçen ve yıldızın ışığında yalnızca 10.000’de biri kadar bir değişime yol açan bir gezegeni bile saptayabiliyor.

Ancak gezegenlerin kütleleri henüz tam olarak bilinmiyor. Bunun için gezegenin yıldızının üzerindeki etkilerinin incelenmesi gerekiyor ki bu da bu uzaklıktaki gezegenler için kolay değil. Araştırmacılar Güneş Sistemi’ne ve diğer öte gezegenlerin özelliklerine bakarak bu gezegenlerin tıpkı Dünya gibi demir ve kaya karışımından oluşmuş olabileceğini düşünüyor. Ne var ki, bu gezegenlerin Dünya’yla ortak yönleri bunlarla sınırlı gibi görünüyor.

Çünkü gezegenler yıldızlarına çok yakın yörüngelerde dolanıyorlar. Dolayısıyla da büyük olasılıkla bildiğimiz anlamda yaşamın bulunabileceği koşullara sahip değiller. Kepler 20 sistemi ilginç bir sistem, çünkü sistemin beş gezegeni yıldızlarına çok yakın yörüngelerde dolanıyor. Öyle ki bizim Merkür onların yanında yıldızına uzak kalıyor. Bu nedenle gezegenlerin yüzey sıcaklıkları çok yüksek. Kepler 20 e’nin 760°C, Kepler 20 f ’nin de 427°C sıcaklıkta olduğu hesaplanıyor.

Bu keşiflerin en önemli yanı, artık Dünya büyüklüğündeki gezegenleri göreme yeteneğimizin olması. Yıldızına yakın yörüngede olan gezegenler yıldızlarının çevresinde kısa sürede dolandıklarından, görece kısa süreli gözlemlerle saptanabiliyorlar. Çünkü gezegenin yıldızının önünden en azından iki kez geçerken gözlenmesi ve bunun doğrulanması için başka gözlemlerin yapılması gerekiyor.

Kepler fırlatılalı henüz 3 yıl bile olmadığını düşünürsek, önümüzdeki yıllarda (belki de aylarda) yıldızının yaşam bölgesinde dolanan Dünya benzeri öte gezegenleri keşfedebileceğiz.

Yorum Yazabilirsiniz